Tasarım
Tasarım Nedir ? Özellikleri Nelerdir ?
Bir ürünün tamamının veya bir parçasının çizgi, şekil, renk, biçim, doku, malzemenin esnekliği veya süslemesi gibi insan duyuları ile algılanabilen çeşitli unsur veya özelliklerin oluşturduğu görünümdür. Hukuki dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunudur.
Ürünlerin ambalajları, ambalaj desenleri, kumaş desenleri, konfeksiyon modelleri, mobilya modelleri, makine ve araç tasarımları, araçların yedek parçaları tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.
Bir tasarımın hukuki korunmasının sağlanması için bazı unsurları içermesi gerekir. Yeni olmalı, ayırt edici niteliklere sahip olmalı, bir ürün veya ürün parçasına uygulanması gerekli ve insan duyuları ile algılanabilme özelliğine sahip olmalıdır.
Endüstiyel tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu sürenin beşer yıllık dönemler halinde yenilenmesi mümkündür. Ancak bu yenileme işlemi toplam 25 yıla kadar yapılabilir.
Koruma Kapsamına Girmeyen Tasarımlar nelerdir ?
Yenilik ve ayırt edici özelliği bulunmayan tasarımlar, Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımları, Teknik fonksiyonun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya tasarıma ilişkin özellik ve unsurlarda hiçbir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar, Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak belirli biçim ve boyutlarda üretilebilen tasarımlar koruma kapsamına girmezler.
Tasarımların Uluslar arası Tescili nasıl gerçekleştirilir ?
1- Avrupa Topluluğu Tasarım Tescili
1 Nisan 2003 tarihinden itibaren Avrupa Birliği üyesi ülkelerde üniter ve otonom bir tasarım koruma sistemi getirilmiştir. Bu düzenleme Avrupa Topluluğu Konsey Tüzüğü (EC 6/2002) nün yayınlanması ile yürürlüğe girmiştir.
Yayınlanan tüzük ile hem tescilli ve hem de tescilsiz tasarımlara koruma sağlamaktadır. Tescilli tasarımlar dosyalama tarihinden itibaren, resmi yayın ile sağladığı haklara sahip olurken, tescilsiz tasarımlar ise, tasarımın açıklanmasından itibaren üç yıllık bir süre için orijinal tasarım kopyalarının kullanılmasına engel olmaktadır.
Endüstriyel Tasarım tescilleri için de yetkili merci İspanya'nın Alicante şehrinde bulunan ve şimdiye kadar Topluluk Marka Tescillerini üstlenen OHİM (Office for the Harmonization in the Internal Market) dir. Başvurular, İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerinde olabilmektedir.
Tescil için başvuruda bulunulan tasarımın "Yenilik ve Ayırt Edici" özelliğe sahip olmasıdır. Tescilsiz tasarımlar için koruma süresi, tasarımın kamuya sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır. Tescilli tasarımlar ise 5 yıllık sürelerle, toplam 25 yıla kadar 4 kez yenilenebilmektedir. Locarno’da imzalanan, 8 Ekim 1968 tarihli anlaşma ile , Endüstriyel Tasarımları da içeren alfabetik mal listesi ve bunların ait olduğu sınıf ve alt sınıflarla ilgili uluslar arası bir düzenleme getirilmiştir.
Tek bir başvuru ile maliyet ve zaman yönünden avantaj sağlanmış olup; tecavüz ve hükümsüzlük konularını da tek bir yerden hükme bağlama kolaylığı getirmiştir.
2- Uluslararası Tasarım Tescili:
Uluslar arası Lahey Anlaşması’nın Cenevre Metnine göre;01/01/2005 tarihinden itibaren Türkiye de uluslar arası endüstriyel tasarım tescili uygulamaya geçmiştir. Bu anlaşmaya Türkiye de dahildir. Bu anlaşma metnine göre tek bir başvuru ile seçilen ülkelerde endüstriyel tasarım tescili ile koruma sağlamak mümkündür. Böylece her ülkeden vekil bulunması, evrak hazırlanması,ülkenin para birimine göre para ödenmesi ve tercümelerin yapılması gibi masraf ve zaman gerektirici işlemlerin önüne geçilmiştir. Uluslararası başvuruda da Ulusal Başvuruda olduğu gibi yayın erteleme ve Rüçhan Hakkı taleplerinin birden fazla tasarım ile çoklu başvuruların da yapılabildiği Lahey Anlaşmasına göre yetkili örgüt WIPO dur


